خانه > مطالب جالب > برترين تحولات دنياي پزشكي در سال 2010 از دید نشریه تایم

برترين تحولات دنياي پزشكي در سال 2010 از دید نشریه تایم


«تايم»، امروز بنا به سنت هر ساله، شخصيت برتر سال را برگزيد و فهرست‌هاي ده‌تايي از «ترين»‌هاي سال را هم منتشر كرد.

وبلاگ يك پزشك هم مطابق معمول هر سال، نخستين رسانه فارسي‌زبان است كه برترين تحولات پزشكي سال ميلادي را كه به انتهاي آن نزديك مي‌شويم، ترجمه مي‌كند و تقديم خوانندگان خود مي‌كند. تا چه قبول افتد و چه در نظر آيد:

۱- داروهاي ايدز، احتمال عفونت HIV را كاهش مي‌دهند: ويروس HIV، در دسته رترو ويروس‌ها تقسيم‌بندي مي‌شود. تا به حال از داروهاي ضد رترو ويروس‌ها، تنها براي درمان بيماران استفاده مي‌شد. اما يك پژوهش جديد نشان داده است كه اين داروها را در افراد سالم هم مي‌توان براي كاهش احتمال ابتلا به بيماري ايدز مورد استفاده قرار داد.

در اين پژوهش، ۲۵۰۰ فرد از شش كشور دنيا، كه آلوده به HIV نبودند، اما به سبب «حم‌جنص‌گرا» بودن، در خطر ابتلا به اين ويروس بودند، انتخاب شدند. نتايج پژوهش نشان داده شده كه دادن يك داروي تركيبي ضد رترو ويروسي به نام Truvada در مقايسه با دارونما، ۴۴ درصد احتمال ابتلا را كمتر مي‌كند.

حتي وقتي پژوهشگران دقيق‌تر شدند و دسته‌اي از افراد مورد مطالعه را كه در مصرف دارو منظم‌تر بودند و هر روز آن را مورد استفاده قرار مي‌دادند، را بررسي كردند، متوجه شدند در اين دسته ۷۳ درصد نسبت به گروهي كه دارونما دريافت مي‌كرد، احتمال ابتلا به عفونت كاهش يافته است.

واضح است كه مطالعات بيشتري براي اطمينان حاصل كردن از فوايد پيشگيرانه داروهاي ضد رترو ويروسي مورد نياز هستند و متخصصان بهداشت عمومي هشدار مي‌دهند كه حتي اگر اين نتايج تأييد شوند، مصرف اين داروها نمي‌تواند هيچگاه جاي شيوه‌هاي خوب پيشگيري مثل، صكص مطمئن و استفاده دائمي از گاندوم را بگيرد.

بايد توجه داشت كه اين داروها واكسن نيستند و اصولا مكانيسم پيشگيري آنها با واكسن‌ها متفاوت است. واكسن‌ها، با تقويت سيستم ايمني، از عفونت جلوگيري مي‌كنند، در حالي كه اين داروها، خودشان در مراحل اوليه آلودگي، ويروس‌ها را از بين مي‌برند.

۲- سلول‌ مصنوعي: دكتر فرانكشتاين! حركت كن و جايت را به همكار قرن ۲۱‌ام‌ اي‌ات -دكتر ونتر- بده!

دكتر كريك ونتر، محققي كه ژنوم انسان را نقشه‌برداري كرد، در سال ۲۰۱۰، قدم ديگري به سوي خلق حيات آزمايشگاهي برداشت. او با در كنار هم نهادن مواد شيميايي ايجاد كننده مولكول DNA، توانست ژنوم كامل يك باكتري را بسازد. سپس وي اين ژنوم را در يك سلولي قرار داد، سلولي كه در كمال شگفتي مي‌توانست تقسيم شود.

با اينكه سلول مصنوعي دكتر ونتر، اصلا رفتار هراس‌انگيز هيولاي «مِري شِلي» را ندارد، ولي به سبب اينكه وي حيات دست‌ساز را ممكن كرده است، بحث‌برانگيز است.

ونتر اميدوار است كه نتايج حاصل از كار وي، نخستين گام در مسير ساخت موجودات آزمايشگاهي باشد. دكتر ونتر، پيش از اين با تركيب مواد ژنتيكي، ارگانيسم‌هايي درست كرده بود كه از آنها مي‌شد به عنوان سوخت زيستي استفاده كرد، حتي با اين شيوه مي‌شود، توليد واكسن آنفلوآنزا را با در دسترس قرار دادن نسخه‌هاي مختلف سويه‌هاي آنفلوآنزا، تسريع كرد.

۳- تشخيص آلزايمر با آزمايش خون: با وجود اينكه پزشكان روش‌هاي تشخيصي پيچيده‌اي براي آلزايمر دارند، اما تا به حال با شيوه‌هاي تصويربرداري يا مولكولي، نمي‌توانستيم آلزايمر را «با قطعيت» تشخيص بدهيم.

اين بيماري به‌زوال‌برنده قواي ذهني، تنها با اتوپسي يعني نمونه‌برداري از بافت جسدها، به طور قطعي تشخيص داده مي‌شود. آسيب‌شناسان با مشاهده پلاك‌ها و كلافه‌هايي كه شاه‌علامت اين بيماري هستند، تشخيص را مسجل مي‌كنند.

اما يك تست آزمايشگاهي تازه، مي‌تواند تشخيص را در مراحل اوليه بيماري ممكن كند و به پزشكان اين امكان را بدهد كه حتي قبل از ظهور نخستين علايم بيماري، از زوال عقلي و دمانس جلوگيري كنند.

در شيوه جديد، دو جين پروتئين مختلف در خون آزمايش مي‌شوند. صحت تشخيصي اين شيوه، ۸۰ درصد است.

البته پيش از اين هم شيوه‌هاي ديگري هم براي تشخيص بيماري، ابداع شده‌ بودند. اما با ميسر شدن تشخيص‌زودهنگام، بيماران مي‌توانند با مداخله‌هاي رفتاري، مثل فعال نگاه داشتن ذهن -با حفظ تماس‌هاي اجتماعي و يادگيري چيزهاي تازه- از سرعت پيشرفت بيماري بكاهند.

۴- تأييد استفاده از بوتكس در درمان ميگرن، از سوي سازمان غذا و داروي آمريكا FDA : چه كسي تصورش را مي‌كرد كه هوس عده‌اي براي جوان نشان دادن چهره‌شان، به كشف شيوه‌اي تازه براي درمان درد، منتهي شود؟!

بعد از اينكه تعدادي از كساني كه براي از بين بردن چين و چروك پيشاني‌شان بوتكس تزريق كرده بودند، اظهار كردند كه ميگرن‌شان هم كمتر شده است، پژوهشگران، به خصوص آنهايي كه در كارخانه سازنده بوتكس يعني Allergan كار مي‌كردند، در صدد برآمدند كه در اين مورد تحقيق كنند.

بر اساس اطلاعاتي كه از دو پژوهش بزرگ با بررسي هزار بيمار، به دست آمد، اين شركت موفق شد كه سازمان غذا و داروهاي آمريكا FDA  را متقاعد كند كه دسته‌اي از بيماران كه در ناحيه پيشاني بوتكس دريافت مي‌كنند، نسبت به آنهايي كه اين تزريق فلج‌كننده عضلاني را نداشته‌اند، روزهاي كمتري از ماه، گرفتار درد ميگرن مي‌شوند.

تأييد FDA به اين معني است كه سازمان‌هاي بيمه‌گر، از اين به بعد ممكن است،‌ هزينه تزريق بوتكس را، در مبتلايان به ميگرن، متقبل شوند. اين هزينه ممكن است به چند هزار دلار براي چند ماه، بالغ شود.

هنوز پيشبيني اين مطلب كه كدام دسته از بيماران مبتلا به سردرد، بيشتر از اين شيوه تازه منفعت مي‌برند، دشوار است، اما فايده اين تحول اين است كه ديگر بيماران مبتلا به ميگرن، مجبور نيستند كه مخفيانه مورد ويزيت جراحان پلاستيك قرار بگيرند يا از جيب خود هزينه درمان را بپردازند.

۵- احياي وراي CPR: به مدت پنجاه سال، يعني از سال ۱۹۶۰، زماني كه براي اولين بار احياي قلبي ريوي يا CPR، تعريف شد، براي احياي بيماران، به صورت توأم از تنفس دهان به دهان و ماساژ قلبي استفاده مي‌شد. اما اطلاعات جديد نشان مي‌دهند كه ماساژ قلبي تنها، به اندازه احياي قلبي ريوي به روش مرسوم مؤثر است. به همين علت انجمن قلب امريكا AHA تصميم گرفت كه در مقررات جديد CPR، تأكيد بيشتري بر ماساژ قلبي كند و حتي در مواردي، احياي با تركيب ماساژ و تنفس، را محدود كند.

در چند سال اخير، چند تحقيق نشان داده‌اند كه همراهان آموزش‌نديده بيماران، مي‌توانند احياي بيماران را ماساژ قلبي تنها و بدون استفاده از تنفس دهان به دهان، بسيار راحت‌تر انجام دهند، به علاوه مشخص شده است كه كساني كه تنها مورد ماساژ قلبي مي‌گيرند، به اندازه آنهايي كه احياي قلبي ريوي كامل دريافت مي‌كنند، شانس بقا دارند.

مطالعات ديگري هم نشان داده‌اند كه تنها ۳۰ درصد كساني كه به احياي قلبي ريوي نياز دارند، مورد احيا قرار مي‌گيرند. اين مطلب به خاطر آن است كه همراهان آموزش نديده از انجام كار پيچيده احياي قلبي ريوي، اكراه دارند. همين مطلب باعث شد كه انجمن قلب آمريكا، در رهنمودهاي CPR تجديدنظر كند.

متخصصان انجمن قلب آمريكا، اعتقاد دارند كه اولويت كساني كه قلبشان متوقف شده، برقرار كردن مجدد پمپاژ خون است تا ميزان آسيب ناشي از توقف قلب به حداقل برسد. بر اساس توصيه‌هاي جديد، همه احياگران، حتي پرسنل آموزش‌ديده فوريت‌هاي پزشكي، بايد بر خلاف توصيه‌هاي قلبي كه نخست بر برقرار كردن راه هوايي تأكيد مي‌كرد، با ماساژهاي قلبي محكم، عمليات احيا را شروع كنند.

۶- سازمان غذا و داروي آمريكا استفاده از داروي «آوانديا» را محدود كرد: يازده سال پس از ورود داروي آوانديا يا رزيگليتازون كه يك داروي كنترل‌كننده قند خون است، سازمان غذا و داروي امريكا استفاده از آن را محدود كرد.

اين دارو در بيماران ديابتي نوع دو، استفاده مي‌شود و تنها مي‌تواند توسط پزشكاني نسخه شود كه آگاهي آنها از همراهي افزايش خطر حملات قلبي و مصرف اين دارو، ثبت شده باشد. اين دارو، تنها در صورتي استفاده مي‌شود كه داروهاي ديابتي ديگر مؤثر نبوده باشند و همه روش‌هاي درماني ديگر مورد استفاده قرار گرفته باشد، به علاوه خود بيماران هم بايد از عوارض اين دارو مطلع شوند.

البته تصميم تازه FDA به اعتقاد متخصصان با تأخير زياد، گرفت شد، جرا كه نخستين بار در سال ۲۰۰۷، پژوهشگران متوجه افزايش حملات قلبي در مصرف‌كنندگان داوري آوانديا شده بودند.

در حال حاضر FDA، روي برچسب دارو، به بيماران در مورد عوارض احتمالي هشدار مي‌دهد. جالب است كه بررسي‌هاي دولتي، نشان داده‌اند كه شركت سازنده اين دارو يعني GlaxoSmithKline، مدت كوتاهي بعد از به بازار امدن اين دارو در سال ۱۹۹۹، متوجه عوارض آن شده بود.

خبر خوب براي بيماراني كه به اين داور خوب پاسخ داده اند، اما محدوديت‌هاي جديد مانع نسخه شدن مجدد اين دارو براي آنها مي‌شود، اين است كه داروي مشابعي به نام آكتوز Actos يا پيوگليتازون، عوارض جانبي مشابه ندارد.

۷- آزمايش خوني براي بيماري قلبي: مطمئن‌ترين شيوه براي كسب اطلاع از وضعيت عروق قلب، آنژيوگرافي است، اما اين شيوه تهاجمي است و لازمه آن وارد كردن لوله‌اي از طريق رگ‌هاي پا است.

پزشكان با گرفتن شرح‌حال، شامل علايم، درد قفسه سينه و سابقه خانوادگي بيماران، به بيماراني كه خطر بالاي حمله قلبي دارند، هشدار مي‌دهند كه تغيير سبك زندگي شامل تغيير عادات و رژيم غذايي، از بروز حمله قلبي پيشگيري كنند.

اما به تازگي مشخص شده است كه با استفاده از تست‌هاي ژنتيكي خاصي كه ژنوم ترشح‌كننده پروتئين‌هاي خوني را مشخص مي‌كنند، مي‌توان بر ميزان صحت طبقه‌بندي مزبور، افزود. در حقيقت اگر در كنار شرح حال باليني، از آزمايش ژنتيكي هم استفاده شود، به ميزان شانزده درصد بر ميزان درستي تقسيم‌بندي بيماران به دو دسته كم‌خطر و پرخطر افزوده مي‌شود.

۸- پيشبيني ميزان موفقيت IVF: لقاح داخل لوله آزمايش يا IVF، حتي در بهترين شرايط، تنها در ۳۰ درصد موارد به تولد نوزاد زنده منتهي مي‌شود. پژوهشگران دانشگاه استنفورد موفق شده‌اند كه روش تازه‌اي براي انتخاب قوي‌ترين رويان‌هايي كه با احتمال بيشتري مي‌توانند مراحل حاملگي را سپري كنند، پيدا كنند.

در اين روش آنها از فعاليت رويان‌ها، در چند ساعت اول بعد از لقاح، فيلمبرداري مي‌كنند. دانشمندان با استفاده از شاخص‌هايي كه در فيلم‌ها مشاهده مي‌كنند، مي‌توانند پيشبيني كنند كه كدام رويان‌هاي بيشتر احتمال بقا دارند.

فاصله زماني بين لقاح و نخستين تقسيم سلولي رويان و همچنين مدت زماني كه نخستين تقسيم سلولي طول مي‌كشد، از جمله اين شاخص‌ها هستند.

به زودي اين شيوه در كلينيك‌هاي درمان ناباروري مورد استفاده قرار مي‌گيرد تا مشخص شود كه عملا تا چه ميزان بر تعداد تولد‌هاي زنده خواهد افزود.

۹- تخمدان مصنوعي: اما خبر خوب ديگر در درمان ناباروري است است كه دانشمندان موفق شده‌اند، تخمدان مصنوعي بسازند كه در آينده خواهد توانست تخمك‌هاي انسان را در بيرون از بدن، پرورش دهد.

پژوهشگران دانشگاه براون موفق شدند، با استفاده از سه سلول ابتدايي تخمدان، يك ساختمان سه‌بعدي شبيه تخمدان بسازند. اين سلول‌هاي مي‌توانند با هم تعامل كنند تا در نهايت بافتي بسازند كه توانايي ساخت تخمك انسان را از مراحل ابتدايي تا فوليكول و شكل تكامل‌يافته‌اش دارد.

تخمدان مصنوعي مي‌تواند بر ميزان موفقيت IVF بيفزايد. در حال حاضر هنگاني كه يك زن تخمك اهدا مي‌كند، تركيبي از تخمك‌هاي بالغ و نابالغ از او استحصال مي‌شود، با استفاده از شيوه جديد مي‌توان تخمك‌هاي نابالغ را پرورش داد و از آنها استفاده كرد. به علاوه اين شيوه به زناني كه اصلا توانايي توليد تخمك بالغ را ندارند، كمك مي‌كند.

۱۰- توليد ايمن‌تر و سريع‌تر سلول‌هاي چندظرفيتي القايي : هنوز با زماني كه درمان با سلول‌هاي بنيادي به يك شيوه درماني معمول تبديل شود، فاصله داريم، اما دانشمندان قدم‌هاي بزرگي به سمت عملي كردن اين مطلب، برداشته‌اند.

سلول‌هاي چندظرفيتي القايي iPS كه از بافت پوست به دست مي‌آيند، نياز پژوهشگران را به بافت روياني از بين برده است.

اما به تازگي پژوهشگران بيمارستان اطفال بوستون، موفق شده‌اند كه بر مانع عمده‌اي كه در مسير استفاده گسترده از سلول‌هاي چندظرفيتي القايي بود، غلبه كنند. مشكل عمده اين بود كه براي به دست آوردن اين سلول‌ها، تا حالا پزشكان مجبور بودند كه پوست بيماران را در معرض ويروس‌ها و ژن‌هاي مولد سرطان قرار بدهند، تا با برنامه‌ريزي مجدد آنها، آنها را تدبيل به سلول روياني كنند.

اما دانشمندان موفق شده‌اند كه با اضافه كردن ژن‌هاي RNA به اين سلول‌ها كه نيازي به مواجهه با ويروس يا ژن‌هاي مولد سرطان ندارد، اين مشكل را برطرف كنند. مزيت ديگر اين روش اين است كه اين شيوه صد برابر از شيوه قبلي سريع‌تر است.

اين يافته، تحول عمده‌اي به حساب مي‌آيد و ما را اميدوار مي‌كند كه سرانجام روزي بتوانيم از سلول‌هاي بنيادي به عنوان منبعي از سلول‌هاي سالم و تازه استفاده كنيم و آنها را جايگزين سلول‌هاي تخريب‌شده كنيم.

دسته‌ها:مطالب جالب برچسب‌ها: , , , ,
  1. هنوز دیدگاهی داده نشده است.
  1. No trackbacks yet.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: